Moeders in de bijbel – de moeder van de verloren zoon

Geplaatst door

Aanstaande zondag is het moederdag, een dag waarop moeders, stiefmoeders, bonusmoeders, oma’s, peettantes of welke vrouw dan ook maar belangrijk voor je is in het zonnetje gezet kan worden. Het leek me leuk om ter ere van moederdag te kijken naar een moeder in de bijbel, maar dan niet eentje waar al heel veel aandacht aan is besteed. Daarom vandaag een korte overdenking over de moeder van de verloren zoon.


Deze overdenking schreef ik ooit, naar aanleiding van een gesprek aan de koffietafel, na een dienst over de verloren zoon. Eén van de mannen met wie ik aan tafel zat, vertelde mij dat hij zich altijd had afgevraagd wat de moeder van het hele gebeuren vond.

Wat vond de moeder ervan… ehm, tja.. daar had ik eigenlijk niet over nagedacht. En dus ben ik het verhaal toen nog een keer gaan lezen, maar nu met andere ogen: waar is de moeder in dit verhaal?

Laat ik beginnen bij het begin: het verhaal gaat over twee zonen. Dit geeft aan dat het gaat om een verhouding tussen ouder en kind, in plaats van tussen twee broers (zoals bij Jacob en Esau). Het gaat er niet om wat de twee jongens van elkaar vinden, maar wat er met hen gebeurt ten opzichte van de ouders.

Kijken we meer specifiek naar de elementen van het verhaal, dan gaat het over een vader met twee zonen. In de eerste zin staat nog: “Iemand had twee zonen”. Dit is één persoon, met twee kinderen, maar er staat nog niet of dit de vader of moeder was. In de tweede zin staat vervolgens: “De jongste zoon, vroeg aan zijn vader..”. Het gaat hier dus om een vader met twee zonen.

Na deze eerste zinnen lezen we hoe de jongste zoon zijn vader om het rechtmatige deel van de erfenis vraagt, en dit geld uitgeeft aan feest, vrienden en luxe, terwijl de oudste zoon op het land bij zijn vader achterblijft. Wanneer de jongste zoon, door hongersnood en armoe getroffen wordt; bedenkt hij: “ik ga naar mijn vader terug, misschien kan ik als dagloner voor hem werken, al ben ik het niet waard om zijn zoon genoemd te worden”.

Maar als hij, vermoeid en in lompen van kleren in de buurt van zijn ouderlijk huis aan komt, dan ziet zijn vader hem al vanuit de verte en begroet hem met blijdschap en neemt hem weer in zijn gezin op. Hij geeft een feest en zijn zoon krijgt nieuwe kleren.

Weer lezen we niets over de moeder.

De reden voor dit, zo zeggen enkele theologen, is omdat het verhaal een gelijkenis is. Een gelijkenis voor mensen die zich afgewend hebben van God en terugkeren: zij zullen altijd vergeven worden en weer in Gods liefde opgenomen. De vader staat dan gelijk aan de Vader in de Hemel, de oudste zoon voor de vaste gelovigen, en de jongste zoon voor de terugkerende gelovigen.

Ik vind dat een hele mooie uitleg van dit verhaal… maar ik bleef me afvragen, zou dit verhaal anders zijn geweest als er een moeder bij was geweest?

Toen ik het hier met een paar vrienden over had, zei één van hen: nou… als in dit verhaal een moeder was geweest, dan was die jongen nooit met al dat geld weggekomen. Dan had ze geprobeerd wat verstand bij hem naar binnen te brengen en hem anders hebben gesmeekt thuis te blijven, hebben gehuild totdat hij thuisbleef…

Ik moest hier wel om grinniken, maar ik wist niet of dit het volledige antwoord was. Want in het verhaal lezen we ook over een emotionele vader. Eén die medelijden met zijn zoon krijgt, en hem kust zodra hij eindelijk terug naar huis komt. Vaders zijn natuurlijk net zo emotioneel als moeders, al is dat een tijd lang niet zo gezien. Het is dan misschien ook wel een beetje vreemd dat de vader van de ‘verloren zoon’ zo emotioneel is.

Maar toen ik er langer mee bezig was, vond ik een tekst waarin stond dat de vader in deze gelijkenis een soort vader en moeder tegelijk is. Iemand die over alle eigenschappen beschikt om zijn/haar kind z’n eigen weg te laten gaan, maar ook als steun en achtergrond. Als vangnet voor wanneer het even niet goed gaat. Aanmoedigend langs de zijlijn.

Als we dan de analogie van de gelijkenis met de vader als Vader in de Hemel doortrekken, dan zien we daar een aloud beeld van God, die van moeder en vader tegelijk. God wordt door sommige theorieën gezien als mannelijk en vrouwelijk (hij schiep immers man en vrouw naar ‘ons evenbeeld’.). Ook God is vader en moeder tegelijk, voor allen die hem liefhebben. En ik denk dat we ook dat in dit verhaal van de verloren zoon lezen. Al wordt de moeder niet expliciet genoemd: de vader in dit verhaal, is vader en moeder tegelijk.

Vader en moeder tegelijk zijn, is een lastige taak. Toch komt het vandaag de dag steeds vaker voor. Door de wisselende gezinssamenstellingen, de eenoudergezinnen, de gekoppelde gezinnen is het voor veel ouders steeds belangrijker om elementen van zowel een vader als moeder in zich te dragen. Het is daarnaast echter ook goed om te weten dat bij alles wat je als ouder doet, gesteund wordt, door die moeder en vader in de hemel. Die jou aanmoedigt om je pad te gaan, maar er ook altijd is en zal zijn als vangnet.

Amen.

Vertel, wie is jouw favoriete moeder uit de bijbel? 

Foto afkomstig van Canva

Eén reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *