De Vreedzame School

Geplaatst door

Zoals een tijdje terug al beloofd, geef ik in dit artikel meer informatie over de lesmethode ‘De Vreedzame School’. Deze methode is in Nederland ontwikkeld door de CED-Groep in samenwerking met de Stichting Vreedzaam, die staat onder leiding van Leo Pauw en Caroline Verhoeff.

 

Na een studiebezoek aan de initiatiefnemers van het Resolving Conflict Creatively Program in 1998, werden deze onderwijsadviseurs geïnspireerd door het concept peer mediation. Na verder onderzoek en meerdere studiebezoeken hebben zij hier een Nederlandse versie van ontwikkeld: De Vreedzame School. Hier is in later jaren het programma de Vreedzame Wijk aan toegevoegd.

vreedzame school

Focus en Doelstelling
De focus van de Vreedzame School ligt op het ontwikkelen van het eigen kunnen van de leerlingen: zij zijn degene die leren om een conflict op te lossen, en om te gaan met negatieve emoties. De leerkracht vormt hierbij de ‘facilitator’ die steeds meer op de achtergrond treedt. De ontwikkelaars hebben hierbij gebruik gemaakt van de volgende doelstellingen:

-Het op een positieve en zorgzame manier met elkaar om gaan
-Op een democratische manier met elkaar beslissingen nemen
-Constructief conflicten oplossen|
-Verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor de gemeenschap
-Open staan voor de verschillen tussen mensen.

Daarnaast richten zij zich bovenal op een verandering van de sfeer binnen de klas. Hierbij krijgen de kinderen eigen verantwoordelijkheden, en worden een aantal leerlingen opgeleid tot leerlingmediatoren: zij zijn zowel in de klas als op het schoolplein assistent bij het oplossen van conflicten. Bovendien leren alle leerlingen verantwoordelijkheid te dragen voor de omgeving. Uiteindelijk is het hierbij het belangrijkst dat de kinderen zich veilig en gehoord voelen, terwijl de leerkracht prettig kan werken. Kortom een positief sociaal en moreel klimaat.

Het programma van de Vreedzame School was initieel gericht aan algemene burgerschapsvorming, maar heeft zich na de wettelijke verplichting van scholen om een bijdrage te leveren aan actief burgerschap en sociale integratie hierin doorontwikkeld. In samenwerking met hoogleraar Micha de Winter is het programma gecomplementeerd ten aanzien van sociale competentie en democratisch burgerschap.

Methode en Invoering
In principe kan de methode niet zomaar worden ingevoerd. Doordat de Vreedzame School door de initiatiefnemers meer wordt gezien als algehele pedagogische visie dan als project of methode, is het van belang dat de hele staf doordrongen wordt van de principes en hoe deze toe te passen. Wanneer een school dan ook begint met de Vreedzame School, zal hier een invoeringstraject van 2 jaar voor staan. In het eerste jaar wordt hierbij wel al de lessenserie ingevoerd, waarbij in het tweede jaar de leerlingmediatie wordt toegevoegd. Na de invoering kan dit worden uitgebreid met een module De Groepsvergadering.

In de praktijk komt de Vreedzame School neer op een wekelijkse les per klas, toegespitst op de belevingswereld van de leerlingen. Elke les focust zich op conflictoplossing en de sociale competenties die daarvoor nodig zijn. Daarnaast zal gedurende de schoolweek telkens weer de principes uit de Vreedzame School moeten worden toegepast, om een optimaal resultaat te bereiken.

Reacties
Het project kan vanaf het begin bogen op een enthousiast publiek. De initiële groep van 12 docenten die hiermee in achterstandswijken aan de slag zijn gegaan rapporteerden allen directe veranderingen wat betreft de sfeer in de klas en het gedrag van de leerlingen. Het gevolg is dat docenten ook beter les kunnen geven. Hoewel hier (nog) geen onderzoek naar is gedaan, zou dit logischerwijs ook leiden tot betere schoolprestaties van de leerlingen.

Het project heeft tevens verscheidene prijzen ontvangen. Zo won het in 2001 de Utrechtse Veiligheidspubliekprijs, en in 2003 de Veiligheidsprijs van de gemeente Den Haag. Momenteel werken door het hele land 550 basis- en middelbare scholen met de methode.

Recensie:
Mijn eigen ervaringen met het programma zijn matig positief. Hoewel ik geen officiële instructie heb ontvangen over de methode, heb ik hier wel veel over gelezen, en heb ik ook een aantal keer om tafel gezeten met docenten die van deze methode gebruik hebben gemaakt om van hun ervaringen te leren. Persoonlijk heb ik voor deze methode toegepast op een kleine groep kleuters (4-6 jaar) die allen aanpassingsproblematiek vertoonden in de klas. Verschillende van deze leerlingen hadden geïndiceerde gedragsproblemen, zoals ADHD en een indicatie op het autisme spectrum. Daarnaast bevonden zich in de groep enkele leerlingen die vanuit een niet-Nederlandse cultuur kwamen.

Hoewel ik hiervoor gebruik maakte van de speciale module voor peuters en kleuters, bleek de uitvoering lastig door de combinatie van kinderen. Waar de een behoefte had aan lessen over ‘hoe ga ik om met conflict’ en ‘hoe leer ik mijn spullen delen’, hadden de andere leerlingen eerder een focus op ‘hoe luister ik in de klas’ en ‘hoe ga ik om met verschillen’. De korte spanningsboog van enkele leerlingen heeft er bovendien toe geleid dat ik de modules enigszins heb aangepast, door diverse actieve spelletjes die bij het thema pasten toe te voegen.

Desondanks merkte ik toch dat de lessen, doordat deze op een vrij basale manier ingaan op de belevingswereld van het kind toch een positieve uitwerking hadden. In de klas kon bovendien ook terug gewezen worden op de gevolgde lessen, waarna de leerling het gewenste gedrag sneller vertoonde.

Heb jij al eens met de vreedzame school gewerkt, of lijkt het je wat? Laat het me weten! 

Disclaimer: meer informatie over de vreedzame school en hun programma’s kun je op hun eigen website vinden. De informatie en afbeeldingen op deze pagina zijn ook van hen afkomstig. De recensie en reacties komen vanuit eigen ervaringen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *